Handig bij elkaar gebracht staan hieronder de meestgestelde vragen aan DataFryslân.

Waarom is DataFryslân opgericht?

Steeds meer Organisaties willen bij hun keuzes en ontwikkelingen datagedreven zijn. Dit om hun beleid te versterken, betere en efficiëntere resultaten te bereiken en nieuwe inzichten te verwerven. Hoewel er steeds meer (open) data zijn, ontberen veel Friese partijen de capaciteit en de kwaliteit om daar het juiste gebruik van te maken.

De Nederlandse Rijksoverheid richt zich met de in 2018 geformuleerde strategie ‘Nederland Digitaal’ met name op het verhogen van de kwaliteit en koppelbaarheid van landelijke datacollecties. Nieuwe oplossingen ontstaan door een integraal beeld vanuit verschillende databronnen en door het bundelen van analysekracht. Overheden, kennisorganisaties en ondernemingen zullen daardoor in toenemende mate afhankelijk worden van elkaar. De kwaliteit van een organisatie wordt beter door het vermogen om data te kunnen delen en deze om te zetten in maatschappelijke waarde. Het CBS speelt hierbij een centrale omdat zij vanuit een wettelijke kader zogeheten microdata – data op persoonsniveau – mogen koppelen. Alleen op basis van deze zogeheten microdata kan informatiepositie worden bereikt die  het mogelijk maakt om daadwerkelijk beleid, algoritmen of kunstmatige intelligenties te ontwikkelen. 

Omdat er op niveau van de provincie Friesland steeds meer unieke microdata ontstaat die van grote waarde is hebben zeven Friesse overheden en kennispartijen DataFryslân opgericht. DataFryslân heeft als doel om lerend en innovatief te komen tot een unieke Friese datastrategie en organisaties in Friesland zo optimaal mogelijk haar eigen microdata te laten gebruiken voor datasturing.

Datasturing in Friesland kan groeien als aan de volgende voorwaarden is voldaan: (1) Het landschap van Friese (micro)data is in kaart gebracht. (2) Er is een voldoende grote professionele data-science-community om Friese organisaties begeleidt bij het data-volwassen worden. (3) Er komen op termijn technische ‘hubs’ waar een eenduidige versie van de Friese Waarheid wordt gepubliceerd. Op deze manier gebruikt de hele provincie dezelfde informatie om te sturen en worden er coherente besluiten genomen die leiden tot maximale maatschappelijk waarde.  

DataFryslân is opgericht om in het midden van deze ontwikkeling de belangen van Friese organisaties te behartigen. 

Wanneer en door wie is DataFryslân opgericht? 

DataFryslân is op 12 februari 2019 opgericht door de volgende partijen:

  • Provincie Fryslân
  • Gemeente Leeuwarden
  • Gemeente Smallingerland
  • Gemeente Súdwest-Fryslân
  • Fries Sociaal Planbureau
  • NHL/STENDEN
  • Rijksuniversiteit Groningen/Campus Fryslân

Wat is de missie van DataFryslân? 

DataFryslân heeft zich tot doel gesteld om datagedreven werken in Fryslân te versterken. Dit wordt bereikt door samenwerkingen te organiseren die een katalysator zijn voor innovatief gebruik van data in organisaties. De inzet van kunstmatige intelligentie is daarbij essentieel. Door deze kennis te delen, krijgt Fryslân inzicht en voorsprong.  

Veel overheden en andere organisaties in de provincie Fryslân proberen de snelle ontwikkelingen op het gebied van data science bij te houden We zien dat het ‘ieder voor zich’ niet goed gaat lukken om in dit tempo mee te ontwikkelen. DataFryslân biedt daarom een inspirerende leeromgeving waarin mensen geschoold worden in het beter leren werken met dataWe zetten volledig in op samenwerking. Door samen te investeren, te delen en te leren over de maatschappelijke waarde van data science, kunnen organisaties meer en beter ambities op gebied van datagedreven werken realiseren. DataFryslân positioneert zich als een onafhankelijke Friese data-autoriteit en is een primaire gesprekspartner van zowel regionale als niet-regionale partijen. 

Zie hier ons missiedocument.

Wat is de visie van DataFryslân? 

De maatschappij wordt steeds digitaler. Ewordt steeds meer data verzameld. Data die bruikbaar is voor allerlei analyses waardoor beslissingen steeds meer kunnen worden gebaseerd op data. Dit is voor veel organisaties een grote verandering. Data is op zichzelf nog niets. Maak de juiste connectie met andere data en je bezit ineens waardevolle informatie. Om deze koppeling te maken is het een logische stap om data te gaan delen met andere organisaties in de regio.  

Steeds meer partijen willen hun keuzes en ontwikkelingen op basis van data maken . Dit om hun beleid te versterken, betere en efficiëntere resultaten te bereiken en nieuwe inzichten te verwerven. Hoewel er steeds meer (open) data zijn, ontberen veel Friese partijen de capaciteit en de kwaliteit om daar het juiste gebruik van te maken. 

DataFryslân ondersteunt organisaties op de weg naar datavolwassenheid en het analysevaardig worden van organisatie en medewerkers. Hierdoor kunnen meer besluiten op basis van data worden gemaakt. Dit zorgt voor meer gefundeerde beslissingen en mogelijkheden om te evalueren of de beslissing het gewenste effect heeft gehad. 

Zie hier ons visiedocument.

Grafiek: Data-groei in de tijd versus het vermogen van organisaties om data te bewerken.

Met wie werkt DataFryslân allemaal samen? 

DataFryslân werkt samen met honderden organisaties in (voornamelijk) de Provincie Friesland. Op de afbeelding is een weergave te zien van de meest hechte partners. Daarnaast is DataFryslân een community van ruim 700 dataprofessionals die via DataFryslân met elkaar in contact komen.

Waarom kijkt DataFryslân alleen naar data in Friesland?

Hier zijn veel argumenten voor te noemen:

  • Fryslân is staatsrechtelijk en bestuurlijk een eenheid.
  • Fryslân is op cultureel en maatschappelijk vlak een eenheid. Er heerst een groot gevoel van verbondenheid met de regio en andere Friese organisaties. Dit vormt een goede basis voor de samenwerking die DataFryslân beoogt.
  • Friese organisaties geloven in het belang en nut van de samenwerking met DataFryslân.
  • Veel maatschappelijke uitdagingen zijn oplosbaar op de schaal van de provincie Fryslân.
  • Friese organisaties zijn van oudsher gewend om samen te werken.

Wat is de ambitie van DataFryslân?

Het eindstation van de route is een gerealiseerde samenwerking op het gebied van data in Fryslân. Organisaties werken met vertrouwen samen op het gebied van data, delen data en versterken elkaar. Friese organisaties zijn datavolwassen, analysevaardig en in staat om de complexe maatschappelijke vraagstukken samen te analyseren en te organiseren. Hierdoor worden meer besluiten genomen op basis van data, wordt de besluitvaardigheid bevorderd en ontstaat er meer inzicht in maatschappelijke uitdagingen. Door het samen te doen, zijn we slagvaardig, efficiënt en staan we samen voor een sterk Fryslân.

Wat verstaat DataFryslân onder het ‘dataproces’?

Het is een algemeen model van hoe data wordt gebruikt door organisaties. Data wordt gevonden (localiseren) en geschikt gemaakt voor gebruik (bewerken/cleanen). Als de data beschikbaar is gesteld (publiceren) kunnen verschillende partijen de data verder verrijken middels analyses (analyseren). Dit vormt weer nieuwe data.

Het model is bijvoorbeeld nuttig om in beeld te brengen wie op (regionale schaal) verantwoordelijk is voor welke processtap. In Friesland zijn er bijvoorbeeld nauwelijks platforms die bewerkte data beschikbaar stellen (publiceren) waardoor regionaal het gebruik van data inefficient is.   

Wat verstaat DataFryslân onder ‘microdata’?

Microdata zijn koppelbare data op persoons-, bedrijfs- en adresniveau. Geautoriseerde instellingen kunnen zelf onderzoek doen met de microdatabestanden van het CBS. Via DataFryslân kunt u als onderzoeker onder strikte voorwaarden zelf statistisch onderzoek doen met deze microdata Om deze microdata te kunnen gebruiken voor uw onderzoeksproject moet u een invulwerkblad en een onderzoeksvoorstel indienen. De resultaten van uw onderzoek dient u volledig, direct en in principe kosteloos beschikbaar te stellen aan belangstellenden.

Welke organisaties mogen met microdata werken?

De volgende organisaties kunnen toegang krijgen tot microdata:

  • Nederlandse universiteiten.
  • Wetenschappelijke organisaties.
  • Planbureaus.
  • Statistische instanties in een EU-land.
  • Andere onderzoeksinstellingen die gemachtigd zijn om met de microdata te mogen werken.

Wat verstaat DataFryslân onder ‘datagedreven werken’?

Datagedreven werken is het sturen op basis van (onbewerkte) feiten en data om een beweging op gang te krijgen. Het doel is om meer inzicht en kennis te verwerven en meer gefundeerde beslissingen te nemen. Over de volle breedte van het bedrijf. Het streven is om een datagedreven organisatie te realiseren waar iedereen op basis van data rationele beslissingen neemt en niet meer op basis van het onderbuikgevoel of meningen. Je opereert voortaan als team, waarbinnen alle neuzen dezelfde kant op staan.

Door samen de juiste vragen te stellen worden maatschappelijke vraagstukken eerder, beter en met meer integraliteit opgelost. Daarnaast versnellen we de leercurve van medewerkers in het werken met data. Data worden betrouwbaarder en kunnen door koppeling met andere data meer gaan spreken en tot nieuwe inzichten leiden. Overheden en organisaties krijgen inzicht in onderliggende microdata waardoor beleidskeuzes beter kunnen worden onderbouwd. Kennisinstellingen kunnen hun studenten en medewerkers een interessante werkomgeving bieden waarin gezamenlijk een sneller leerproces ontstaat.

Wat verstaat DataFryslân onder ‘datavolwassenheid’?

De mate van datavolwassenheid geeft aan in hoeverre de data van organisaties geschikt is voor analyse en besluiten te maken op basis van geanalyseerde data. Datavolwassenheid kent verschillende fases. Op dit moment verkeren veel organisaties in de fase dat er wel data is en de bewustwording groeit dat deze data heel waardevol is. In de volgende fases wordt bewustwording omgezet in actie. Hiervoor is veelal het scholen van medewerkers of aannemen van een datascientist een volgende stap. De samenwerking met andere organisaties en het in vertrouwen delen van data met elkaar is een belangrijke stap naar een grotere mate van datavolwassenheid. In de ideale wereld waarin een organisatie alle fases van datavolwassenheid doorlopen heeft, worden alle besluiten genomen op basis van geanalyseerde data.

Wat verstaat DataFryslân onder ‘analysevolwassenheid’?

Analysevolwassenheid is de mate waarin organisaties in staat zijn hun eigen data te analyseren en hier duiding aan te geven. In het begin van de curve gaat het om ‘ de data op orde krijgen’, zodat de data gereed zijn voor analyse. In eerste instantie gaat het om descriptive analysis. In een volgende fase kan de data worden gebruik om ook situaties in de toekomst te voorspellen, zodat daar in de organisatie alvast op voorgesorteerd kan worden. In een vergevorderd stadium van analysevolwassenheid is een organisatie niet alleen meer afhankelijk van mensen, maar worden analyses geautomatiseerd door verschillende technieken, zoals machinelearning.

Welke activiteiten voert DataFryslân uit?

DataFryslân heeft de volgende drie hoofdfuncties:

  • /LAB: Een ‘werkplaats’ waar expertise en datavraagstukken samenkomen. In de praktijk wordt geleerd en samengewerkt met belangrijke kennisinstellingen zoals het CBS, universiteiten en hogescholen.
  • /HUB: Een ‘dataknooppunt’. Met de realisatie van een Friese data- en datakenniscatalogus wordt zichtbaar waar toegang tot data is en koppelmogelijkheden zijn. Daarnaast twee onderzoeksprogramma op de  thema’s: sociaal domein en toerisme en recreatie
  • /PODIUM: Een plaats voor kenniscirculatie. Door workshops, presentaties, masterclasses, meet-ups wordt innovatie en kennisdeling gestimuleerd.

Wat is /HUB?

  • Datalandschap

  • Kennislandschap

  • Certificering- en inspectieprogramma

  • Programma sociaal

  • Programma toerisme & recreatie

In de Datahub van DataFryslân gaat het om het realiseren van toegang tot data en alles wat daarvoor gefaciliteerd moet worden. We maken afspraken over de regulering van toegang en maken verbindingen met grote data-omgevingen zoals die van CBS mogelijk.

We maken een zogeheten ‘Frisian Public Data Repository’, een publieke databank van Friese dataverzamelingen. Een catalogus waardoor inzicht komt welke data waar kan worden gevonden. We ontwerpen een certificeringssysteem om dataverzamelingen van een kwaliteitsstempel te kunnen voorzien. Zo weten gebruikers van elkaar dat de kwaliteit voldoende is waardoor het vertrouwen in het gebruik van elkaars data toeneemt. 

We stellen ook een ‘Frisian Data Knowledge Repository’, een overzicht van wie met welke expertise bezig is Fryslân en in het netwerk van de partners zodat we dat brede spectrum van expertises kunnen betrekken bij de vraagstukken.

Twee onderzoeksprogramma op de  thema’s: sociaal domein en toerisme en recreatie.

Binnen het programma Sociaal vind je projecten met onderwerpen als beschermd wonen, langer thuis wonen en armoede en schulden. DataFryslân brengt organisaties in het sociaal domein bij elkaar om met elkaar te kijken naar de meerwaarde van het verbinden van data tussen organisaties. Hiervoor wordt gekeken welke data er binnen verschillende organisaties aanwezig is en wat er gebeurt als je deze data met elkaar verbindt. 

In het programma Toerisme & Recreatie gaat we op zoek naar de antwoorden achter het toerisme in Fryslân. Door samen te werken en beschikbare data bij elkaar te brengen in bijv. interactieve dashboards en customer journeys wordt een compleet beeld gecreëerd als input voor toekomstig beleid in de recreatieve sector.

Wat is /PODIUM?

  • Lezingen
  • Masterclasses

DataFryslân biedt een podium aan partners voor workshops, masterclasses, trainingen, uitwisselingen en communicatie over wat er geleerd is. Daarnaast haalt DataFryslân experts uit het brede kennisnetwerk van hogeschool en universiteit naar Fryslân om hun kennis te delen. Het Podium staat open voor iedereen die wil leren rond datatoepassingen.

Wat is /LAB?

  • Experimenteer Agenda
  • Opdrachten
  • Samenwerken Mbo/Hbo/Wo
  • Trainee’s
  • Stagiaires

Een /LAB is een werkplaats, een experimentele en inspirerende leer- en werkomgeving. Er is expertise rond datagebruik en toepassingen aanwezig en beschikbaar voor partners. Er wordt gewerkt met nieuwe inzichten en methoden. Het gaat om oefenen en leren, het verkennen van de mogelijkheden van big data en nieuwe visualisaties.  Onderzoeksresultaten van DataFryslân worden in principe ‘open data’. Het beleid is daarbij ‘open tenzij’. Op deze wijze wordt er structureel bijgedragen aan het vergroten van inzicht. 

Het is een opleidings- en leeromgeving voor studenten, onze eigen medewerkers en medewerkers van samenwerkingspartners. Door het /LAB dragen wij bij aan het opleiden en bijscholen voor datafuncties met baankansen.

Het is een opleidings- en leeromgeving voor studenten onze eigen medewerkers, en medewerkers van samenwerkingspartners. Hierdoor dragen we bij aan het opleiden en bijscholen voor datafuncties met baankansen.

Waarom is het belangrijk om het Friese datalandschap in kaart te brengen?

In het programma ‘Datalandschap Fryslân’ maakt DataFryslân de unieke Friese data- ecologie en kennisinfrastructuur inzichtelijk. Door dit inzichtelijk te maken wordt duidelijk wie bronhouder is van de data of überhaupt wie er welke data bezit binnen de provincie. Als organisaties weten wie over welke data beschikt, ontstaan er relevante samenwerkingen op het gebied van verschillende maatschappelijke thema’s waardoor beleidskeuzes op basis van geanalyseerde data kunnen worden gemaakt. 

Waarom is het belangrijk om ‘een versie van de waarheid’ te publiceren?

Met opgeschoonde en consitente gegevens onstaat een gedeeld, betrouwbaar en integraal beeld van de ‘realiteit’. Het werken met eenduidige definities draagt veel bij aan datagedreven werken tussen organisaties. Informatie wordt door gedeelde definities consistent, ook als onderliggende gegevens in verschillende informatiesystemen zijn opgeslagen.

Waarom is er gekozen voor de programma’s sociaal en toerisme?

Momenteel zijn er twee onderzoeksprogramma’s: Sociaal en Toerisme & Recreatie. Deze thema’s zijn bij de oprichting van DataFryslân gekozen, omdat de samenwerkingspartners vooral in deze domeinen de meest relevante maatschappelijke vragen hadden en mogelijkheden zagen voor samenwerking met andere Friese organisaties.

Hoe wordt bepaald welke projecten er binnen de programma’s worden uitgevoerd?

Elk programma heeft een programmaleider in dienst van DataFryslân. De programmaleider stelt een commissie samen met belanghebbende deskundigen en zij articuleren de relevante datavraagstukken binnen dat thema. Op basis hiervan worden projecten geselecteerd.

Binnen DataFryslân is er een kernteam van datamedewerkers. Daar kunnen allerlei ideeën en vraagstukken worden ingebracht. Zowel vanuit de vastgestelde programmathema’s als daarbuiten. Dit kunnen vragen zijn van deelnemende organisaties, studenten, burgers of bedrijven. De vragen worden gewogen volgens een set criteria. 

Het gaat om de volgende criteria:

  • Gezamenlijke vraag
  • Gezamenlijk expertise
  • Gezamenlijk data verzamelen of -kopen
  • Gezamenlijk voordeel
  • Haalbaarheid
  • Levert nieuwe kennis op
  • Past bij de leerfase van de uitvoerders
  • Verbetert de datakwaliteit
  • Leidt tot actuele inzichten

Is het mogelijk om andere programma’s te starten met DataFryslân?

Zeker. Bij de financiering van de onderzoeksagenda van DataFryslân wordt uitgegaan van een kader voor thematische programma’s en een basisverdeling voor inzet van mensen en middelen van 50% programma – 50% actuele en ad hoc projecten. De stuurgroep van het samenwerkingsverband stelt dit kader voor een basisverdeling van inzet vast. Ideeën voor nieuwe programma’s mogen altijd worden ingebracht. Door de stuurgroep wordt de aanvraag vervolgens bekeken en gewogen of dit binnen de mogelijkheden van DataFryslân past. 

Welke werkzaamheden doet DataFryslân niet?

DataFryslân doet in principe geen werkzaamheden die door private marktpartijen worden gedaan. Doel van DataFryslân is innovatie en samenwerking op het gebied van Friese data. Dit is ook de reden dat DataFryslân geen zaken doet als langdurige monitoring of benchmarking. Hiervoor is een organisatievorm nodig gericht op continuïteit en kwaliteit en dit verhoudt zich slecht tot de experimenten van DataFryslân. Ook heeft DataFryslân (nog) geen technische infrastructuur die nodig is voor structurele dataverzameling en databewerking.

Wat voor een soort organisatie is DataFryslân?

DataFryslân is een samenwerking tussen Friese organisaties. DataFryslân is een pioniersorganisatie en is ontstaan vanuit de vraag van Friese organisaties naar een samenwerking op het gebied van data.

De basis van DataFryslân is een samenwerkingsovereenkomst tussen de zeven oprichters. Zij maken de start mogelijk. Andere partijen kunnen zich in de nabije toekomst aansluiten door ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst. DataFryslân heeft de intentie om door te groeien naar een coöperatieve vereniging. De samenwerkingsovereenkomst wordt aangegaan voor 2 jaar (2019-2020) waarbij in het tweede jaar een evaluatie plaatsvindt en nadere afspraken over de verdere ontwikkeling worden gemaakt. Gemeente Súdwest Fryslân fungeert als penvoerder voor het samenwerkingsverband.

Hoe ziet de organisatie van DataFryslân er uit?

DataFrylsân is de uitvoeringsorganisatie van het samenwerkingsverband. De uitvoeringsorganisatie bestaat uit een vaste kern van medewerkers. De meeste medewerkers zijn gedetacheerd vanuit één van de samenwerkingsorganisaties. Naast de vaste kern binnen DataFryslân worden er voor bepaalde projecten personeel en studenten ingezet vanuit deelnemende organisaties.   

Wie zitten er in de stuurgroep van DataFryslân?

Hoe ziet het team van DataFryslân er uit?

Welke functies zijn er binnen DataFryslân?

Onderstaande functies vormen de kernbezetting van DataFryslân:

  • Coördinator/Directeur: Algemene aansturing uitvoering, toetreding nieuwe partners, communicatie, organisatieontwikkeling en secretaris samenwerkingsverband
  • Programmaleiders: Opstellen programma rond thema Toerisme & recreatie en Sociaal domein . Identificeren relevante projecten en verbinden vragen aan data-opties en –onderzoek. 1e Thema’s: sociaal domein en toerisme en recreatie.   
  • Datascientists: Data-analyse, toegang en koppelingen, uitvoering data-onderzoek, verbeteren data-kwaliteit.
  • Faciltair: Privacy en Security, Secretariaat en communicatie.
  • Naast de kernbezetting van DataFryslân werken er op verschillende momenten andere medewerkers mee in de organisatie. Bijvoorbeeld bij een specifiek onderwerp, het voorbereiden van een lab, afstudeeronderzoeken enz.
  • Onderzoekers: PhD’s van de RUG, Lectoren van NHL Stenden, onderzoekers van het FSP.
  • Studenten: Vaste modules voor studenten met leertrajecten en bijdragen aan lopende projecten en platforms.
  • Dataspecialisten: Inspirerende mensen uit het nationale en internationale netwerk die vragen oplossen. Lectoren die workshops en trainingen organiseren.
  • Projectmedewerkers: Beleidsmedewerkers die projecten doen binnen DataFryslân met ondersteuning van een data scientists.

Waarom onderhoudt DataFryslân haar eigen dashboards niet?

DataFryslân is opgezet om tot 2022 te innoveren en te experimenteren met datagedreven werken. Dat vergt een bepaalde organisatieinrichting, -cultuur en bedrijfsvoering. Om dashboards of andere dataproducten up-to-date te houden is een beheerorganisatie nodig. DataFryslân is dat niet en kan het actueel houden van de dashboards dan ook niet waarmaken. De dashboards die we publiceren zijn echter ‘public domain’. Dit betekent dat iedereen onze dashboards kan gebruiken en aanpassen. De data die we gebruiken zijn in de regel zogheten ‘open data’ en zijn voor eenieder beschikbaar. DataFryslân zal alle medewerking verlenen aan partijen die onze dataproducten actueel willen houden en beschikbaar stellen aan Friesland.

 

De gebruikte beelden zijn vrij te gebruiken mits de bron (‘Simons/DataFryslan’) wordt vermeld. Voor een hogere resolutie: klik op het plaatje.