Benutting armoederegelingen

Personen die te maken krijgen met schulden, een beperkt budget, en een inkomen onder de sociaal minimumgrens van uw gemeente, kunnen mogelijk gebruikmaken van verschillende ondersteuningsregelingen die de gemeente biedt. Het gebruik van regelingen zoals de bijzondere bijstand of individuele inkomenstoeslag is weliswaar gedocumenteerd, maar er is een gebrek aan informatie over het daadwerkelijke bereik van deze regelingen. Dit resulteert in een onvolledig beeld van de armoedesituatie binnen de gemeente. Om dit aan te pakken, heeft DataFryslân in 2022, in samenwerking met de gemeenten Leeuwarden, Waadhoeke, Smallingerland, Heerenveen en Súdwest-Fryslân en het CBS, een project gestart om verschillende gegevenssets te koppelen. Het doel hiervan is om beter inzicht te krijgen in de groepen die geen gebruik maken van de regelingen waar ze wel recht op hebben.
Met behulp van CBS-microdata is in beeld gebracht wat het bereik is van diverse regelingen. Dit dashboard geeft weer hoeveel huishoudens recht hebben op de regeling en er wel of niet gebruik van maken, waarbij het inkomen valt in de doelgroep op basis van de CBS-gegevens.

Verantwoording

Bereik
Met bereik bedoelen we mensen die op basis van hun inkomen recht hebben op een bepaalde regeling en daar gebruik van maken. We kijken hierbij niet naar het aantal mensen dat werkelijk gebruik heeft gemaakt van de regeling. Mensen die wel gebruik maken van de regeling, maar volgens onze gegevens op basis van hun inkomen niet tot de doelgroep behoren, tellen we hierbij namelijk niet mee.

Vaststelling doelgroep inkomen
Om de benutting van regelingen te meten, wordt er gebruik gemaakt van inkomensgegevens van het CBS. De inkomensgegevens zijn gebaseerd op de jaaropgave die bij de belastingdienst in het desbetreffende jaar bekend zijn. Dit betekent dat de criteria van de gemeenten om een regeling te ontvangen, vergeleken worden met het bekende jaarinkomen. Dit wijkt af van hoe gemeenten toetsen of iemand recht heeft op een regeling. Zo ontstaat er een discrepantie. Navraag bij het CBS doet vermoeden dat de oorzaak hiervan is dat de meeste gemeenten tijdens de aanvraag van een regeling vraagt naar een recente loonstrook o.i.d. Ook kan het inkomen op het moment van aanvragen afwijken van het totale inkomen over het gehele jaar wat het CBS – en daarmee DataFryslân met de Earmoedatlas – als data hebben en gebruiken voor het bepalen van de benutting t.a.v. het sociaal minimum van de regelingen.

Werkelijke doelgroep / overige voorwaarden regeling
Voor alle regelingen geldt dat er meer voorwaarden zijn dan alleen het inkomen. De werkelijke doelgroep is dus voor alle regelingen (veel) kleiner. Bijzondere bijstand kent bijvoorbeeld naast een inkomensgrens ook een vermogensgrens. Daarnaast is er alleen bijzondere bijstand mogelijk voor een beperkt aantal kostensoorten (bijzondere noodzakelijke kosten). Slechts een klein gedeelte van de bewoners met een minimuminkomen heeft ook deze kosten.

Microdata
Alle data en gegevens in deze publicatie zijn afkomstig van het CBS en verwerkt door DataFryslân. Er is gebruik gemaakt van CBS-microdata. Dit zijn data op persoons- en adresniveau. Deze data is alleen onder strikte voorwaarden beschikbaar, met inachtneming van privacyregelgeving.

MEEDOEN? VRAAG OVER DE DATA OF AI?

Krijg rechtstreeks contact met programmamanager
Carlos De Matos Fernandes.

ZIE OOK