Welke zorg en ondersteuning zijn nodig?

Bij het samenwerken aan keuzes voor de langere termijn zorggebruik, is het belangrijk om te koersen op een beeld van toekomstig zorggebruik. Hoe dat gebruik zich ontwikkelt, hangt af van vele omstandigheden, waarvan sommige moeilijk te voorspellen zijn.
In de prognoses van toekomstig zorggebruik kiezen we voor een ‘beleidsarme’ benadering: Wanneer in 2019 45% van de inwoners van 85 jaar gebruik maakt van wijkverpleging dan zijn wij er vanuit gegaan dat dit percentage tussen de jaren 2022 en 2040 gelijk blijft. Hierbij is naar rato rekening gehouden met de verwachte bevolkingsontwikkeling, door gebruik te maken van de verwachte cijfers van de experts van de provincie Fryslân. Het voorspellen van toekomstig zorggebruik kan echter op vele manieren en levert op verschillende momenten verschillende toekomstbeelden op. Het is dan ook belangrijk om bij de ontwikkeling van beleid niet te koersen op een eenmalige prognose, maar op basis van de meest recente trendanalyses de prognoses steeds opnieuw bij te stellen. Desondanks, blijft het feit dat we zeker afstevenen op een onhoudbare situatie als we niet tijdig ingrijpen.

Wat is zorg?

Er zijn verschillende vormen van zorg.

  • Dit begint in de kern met zelfzorg, zorg voor de eigen persoon.
  • De volgende ‘laag’ van zorg is de informele zorg waaronder mantelzorg. Hierna volgt de maatschappelijke ondersteuning vanuit de WMO. Binnen de Wet Maatschappelijke Ondersteuning ondersteunt de gemeente ouderen zo lang mogelijk thuis te blijven wonen. Dan kan met zogenaamde ‘maatwerkvoorzieningen’ (afgestemd op de situatie) zoals begeleiding en dagbesteding.
  • De volgende laag is de verzekerde zorg vanuit Zvw. Binnen de Zorgverzekeringswet organiseert de zorgverzekeraar veel verschillende typen zorg, zoals: huisartsenzorg, wijkverpleging en medisch specialistische zorg. Hiervoor betalen inwoners een zorgpremie.
  • De laatste laag is de langdurige zorg vanuit Wlz. Binnen de Wet Langdurige Zorg organiseert het zorgkantoor zorg voor inwoners met een dusdanig blijvende (levenslange) beperking, waarbij permanent toezicht of 24 uurs zorg per dag in de nabijheid nodig is.

Hoeveel ondersteuning hebben ouderen nodig?

Om antwoord te geven op de vraag hoeveel ondersteuning ouderen nodig hebben, is het Wmo dashboard ontwikkeld. Dit dashboard bevat prognoses van de aantallen Friese ouderen die huishoudelijke hulp, dagbesteding, begeleiding, hulpmiddelen en/of opvang ontvangen vanuit een gemeentelijke maatwerkvoorziening in het kader van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning. Voor deze prognoses is de bevolkingsprognose van de provincie Fryslân gekoppeld aan CBS-data over het gebruik van Wmo-maatwerkvoorzieningen. Boven in de pagina staan filters waarmee de weergegeven data gefilterd kunnen worden op leeftijd, type maatwerkvoorziening en regio. Wanneer u op deze vallijstjes klikt, dan verschijnt er een vallijstje waarin u de categorieën naar uw belangstelling kunt aanvinken. Voor het gelijktijdig selecteren van meerdere categorieën moet u tijdens het aanvinken de Ctrl-toets ingedrukt houden.

Hoeveel zorg hebben ouderen nodig?

Om antwoord te geven op de vraag hoeveel zorg ouderen nodig hebben, zijn er twee dashboards ontwikkeld. In het eerste dashboard is het zorggebruik en de zorgkosten van Zvw/WLz per gemeente van 2015-2019 te vinden. Dit dashboard laat het aantal Friese ouderen zien die zorg ontvangen vanuit de Zorgverzekeringswet (Zvw) en de Wet langdurige zorg (Wlz): van huisartsenzorg en andere eerstelijnszorg tot geestelijke gezondheidszorg, ziekenhuiszorg en verpleeghuiszorg. In het tweede dashboard zijn prognoses van deze data op regio-niveau te vinden. Voor deze prognoses is de bevolkingsprognose van de provincie Friesland gekoppeld aan Vektis-data over het gebruik van Zvw- en Wlz-zorg.

Boven in de pagina staan filters waarmee de weergegeven data gefilterd kunnen worden op leeftijd, regio, zorgstroom en zorgcategorie. Wanneer u op deze vallijstjes klikt, dan verschijnt er een vallijstje waarin u de categorieën naar uw belangstelling kunt aanvinken. Voor het gelijktijdig selecteren van meerdere categorieën moet u tijdens het aanvinken de Ctrl-toets ingedrukt houden.

Over de mate van onzekerheid van de gebruikte bevolkingsprognose
De bevolkingsprognose is afkomstig van de Provincie Fryslân. Deze bevolkingsprognose beoogt de meest waarschijnlijke toekomstige ontwikkeling van de bevolking te beschrijven. Hiervoor is een simulatiemodel gebruikt, waarbij op onderzoek gebaseerde veronderstellingen over geboorte, sterfte en huishoudens als basis dienen. Bovendien worden er aannames van de Provincie Friesland toegevoegd over de buitenlandse en binnenlandse migratie, gebaseerd op de trends van de voorgaande tien jaar.

De prognosecijfers zijn met onzekerheden omgeven. Zo kan het aantal migranten van jaar tot jaar sterk fluctueren. Ook is niet zeker of de stijging van de levensduur in de toekomst in hetzelfde tempo door zal zetten en of Nederlanders een voorkeur voor gezinnen met twee kinderen blijven houden. Bovendien is nog bijzonder onzeker of de corona-epidemie ook op de lange termijneffecten heeft op de bevolkingsontwikkeling. Voor de mate van onzekerheid van de bevolkingsprognose dient er inzicht te zijn in de modellen. Wij beschikken niet over de modellen, waardoor we geen onzekerheidsmarges mee kunnen geven.

Bron: De data zijn afkomstig van Provincie Fryslân en Vektis

MEEDOEN?

Kom in contact met programmaleider
Bas van der Meulen.

DATAVRAAG?

Een vraag over de data of gebruikte a.i.? Krijg rechtstreeks contact met senior data scientist
Carlos De Matos Fernandes.

ZIE OOK

DataFryslan (2022).